Yatırımla Türk Vatandaşlığı: Şartlar ve Süreç

Türkiye'deki düzenleme, belirlenen yatırım koşullarından birini karşılayan yabancıya istisnai vatandaşlık başvurusu yapma imkanı verir. Yatırımın yapılması veya uygunluk belgesinin alınması tek başına vatandaşlık kararı değildir. Yetkili kurumlar yatırımın niteliğini ve tutarını teyit eder, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri başvuru dosyasını işler ve nihai karar yetkili makamın değerlendirmesiyle verilir. Kamu düzeni, milli güvenlik, belgenin gerçekliği ve yatırımın mevzuata uygunluğu incelemenin parçalarıdır.

Resmî yatırım rehberinde başlıca seçenekler şöyle sıralanır:

1. En az 400.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında taşınmaz edinimi ve tapuya en az üç yıl satmama şerhi.
2. En az 500.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında sabit sermaye yatırımı.
3. Türkiye'de faaliyet gösteren bankalarda en az 500.000 ABD doları veya karşılığı dövizi en az üç yıl tutma.
4. En az 500.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında devlet borçlanma aracı ya da uygun yatırım fonu payını en az üç yıl elde tutma.
5. Belirlenen fonlarda en az 500.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında katkı payıyla bireysel emeklilik sisteminde en az üç yıl kalma.
6. En az 50 kişilik istihdam oluşturma.

Her seçenekte uygunluğu tespit eden kamu kurumu farklıdır. Tutarı başka bir yatırım türüyle birleştirerek eşiği tamamlama veya yatırım yollarını serbestçe karıştırma varsayımı yapılmamalıdır.

Taşınmaz yolunda yalnız ilan fiyatına bakılmaz. Resmî senetteki bedel, ödeme transferleri ve mevzuatın aradığı değer tespiti birlikte incelenir. TKGM uygulamasında vatandaşlık amaçlı işlemlerde Taşınmaz Yatırım Tespit Belgesi kullanılır. Yabancı alıcının döviz işlemi için banka üzerinden Döviz Alım Belgesi düzenlenmesi ve ödeme akışının belgelenmesi gerekir. Satmama taahhüdü tapu siciline işlenir.

Birden fazla taşınmazla tutarın karşılanabildiği durumlar vardır. Ancak satın alma ile satış vaadi sözleşmesini birleştirme, hisseli edinim veya önceki tarihli taşınmazı yeni kurala göre kullanma gibi konuların her birinde ayrı TKGM koşulları bulunur. Satış sözleşmesi imzalanmadan önce taşınmazın vatandaşlık işlemine uygunluğu resmî kayıtlar üzerinden teyit edilmelidir.

1. Uygun yatırım türü seçilir ve kaynağın yasal niteliğini gösteren kayıtlar hazırlanır.
2. Yatırım, ilgili mevzuat ve ödeme kurallarına göre tamamlanır.
3. Yatırım türüne göre yetkili kurumdan uygunluk veya tespit belgesi alınır.
4. Gerekli ikamet izni süreci tamamlanır ve vatandaşlık dosyası yetkili birime sunulur.
5. Kimlik, aile bağı, adli kayıt, yatırım ve güvenlik kontrolleri yürütülür.
6. Yetkili makam dosya hakkında karar verir.

Bu adımlar bir işlem sırasıdır, sonuç takvimi değildir. Ek belge talebi, kurumlar arası teyit veya yatırım kaydındaki bir uyuşmazlık dosyanın seyrini değiştirebilir.

Ana başvurucunun eşi ile mevzuat kapsamındaki çocukları aynı yatırım dosyası içinde değerlendirilebilir. Aile bağının resmî belgelerle kanıtlanması, belgelerin usulüne uygun onaylanması ve her aile üyesinin ayrı incelemeyi geçmesi gerekir. Aile kapsamı, velayet, önceki evlilik ve bağımlılık durumu kişisel dosyaya göre değerlendirilir.

Türk vatandaşlığının kazanılması başka ülkelerde otomatik oturum, çalışma veya vatandaşlık hakkı oluşturmaz. Örneğin ABD E-2 sınıflandırmasına başvuru imkanı, Türk vatandaşlığından ayrı bir ABD vize değerlendirmesidir. Başka bir ülkenin vizesi veya vatandaşlık hakkı bu programın sonucu olarak garanti edilemez.

Taşınmazın getirisi, yeniden satış değeri, vergi yükü ve yatırım riski vatandaşlık uygunluğundan farklı konulardır. Bir taşınmazın vatandaşlık eşiğini karşılaması onun iyi bir yatırım olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde yatırımın ekonomik açıdan uygun görülmesi vatandaşlık kararını kesinleştirmez. Satın alma, fon veya mevduat kararı verilmeden önce göçmenlik uygunluğu ile finansal ve vergisel değerlendirme ayrı uzmanlık alanlarında ele alınmalıdır.